Azbest na działce – jak go usunąć?

Pod koniec lat 90. dwudziestego wieku zaczęto wycofywać z produkcji materiały budowlane zawierające w swym składzie azbest. Stało się to wówczas, gdy badania potwierdziły przypuszczenia, że azbest jest rakotwórczy. W 1997 r. zakazano w Polsce produkcji materiałów budowlanych z użyciem azbestu. Niedługo po tym wprowadzono ogólnokrajowy Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032, którego celem jest zminimalizowanie szkodliwego działania azbestu na życie i zdrowie Polaków.

Zobacz naszą nowoczesną Mapę Geoportal360

Co to jest azbest i dlaczego stanowi zagrożenie dla zdrowia?

W Polsce w latach 60-80 dwudziestego wieku dużą popularnością cieszyły się materiały budowlane zawierające w swoim składzie azbest. Właściwości fizykochemiczne azbestu, takie jak duża odporność na wysokie temperatury, niska przewodność elektryczna czy wysoka odporność chemiczna w szczególności na działanie kwasów, spowodowały, że azbest znalazł zastosowanie w produkcji wielu materiałów budowlanych.

Azbest to grupa minerałów krzemianowych naturalnie występujących w przyrodzie. W składzie chemicznym azbestu występują:

• krzem (Si),
• tlen(O)

oraz inne metale takie jak: magnez (Mg), żelazo (Fe), oraz wapń (Ca) sód (Na).

Azbest posiada włóknistą budowę krystaliczną, składającą się z bardzo cienkich elastycznych włókien, których stosunek długości do średnicy jest bardzo wysoki i wynosi co najmniej 100:1.

Azbest jest bardzo odporny na wysokie temperatury oraz posiada wysoką odporność chemiczną. Azbest charakteryzuje się niską przewodnością elektryczną, co oznacza, że przez azbest prąd prawie nie płynie albo płynie bardzo słabo.

Materiały budowlane posiadające w swym składzie azbest charakteryzują się dużą wytrzymałością mechaniczną.

Azbest jako minerał o wysokich właściwościach fizykochemicznych w połączeniu z cementem stał się składnikiem wielu produktów wykorzystywanych w budownictwie (m.in. eternit), energetyce czy budowie dróg.

Stosunkowo niska cena materiałów budowlanych z zawartością azbestu oraz „nieprzeciętne” właściwości fizykochemiczne spowodowały, że materiały te bardzo szybko weszły na rynek i zdominowały inne materiały budowlane (eternit).

W Polsce największą produkcję oraz zastosowanie materiałów budowlanych, w skład których wchodził azbest, odnotowuje się w latach 60-80 dwudziestego wieku.

Z początkiem lat dziewięćdziesiątych zaczęto wycofywać z produkcji materiał budowlany z zawartością azbestu występujący pod nazwą eternit. Stało się to wówczas, gdy potwierdziły się przypuszczenia, że eternit posiada bardzo szkodliwy wpływ na zdrowie.

Stwierdzono, że budowa krystaliczna azbestu oraz możliwość rozszczepiania się jego włókien na cieńsze i unoszenie się tych włókien w powietrzu powoduje, że są one wdychane przez człowieka. Jednocześnie udowodniono, że azbest cechuje duża trwałość biologiczna, co oznacza, że włókna tych minerałów nie rozkładają się w organizmie, kumulują się, są trwałe biologicznie i niezniszczalne.

Dłuższe przebywanie człowieka w środowisku z azbestem może prowadzić do nowotworów płuc i międzybłoniaka opłucnej. Przy czym najgroźniejszy dla zdrowia człowieka jest produkt zawierający azbest będący w stanie korozji, rozpadu bądź poddany działaniom mechanicznym, którego włókna uwalniają się do środowiska.

Jak komentują niektórzy badacze azbestu, m.in. inżynier Eugeniusz Mystkowski, doradca rolnośrodowiskowy w Podlaskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Szepietowie:

„Dopóki włókna azbestu nie są uwalniane do powietrza i nie występuje ich wdychanie, wyroby z jego udziałem nie stanowią zagrożenia dla zdrowia. Największe zagrożenie stwarzają włókna mikroskopijnej wielkości, które na zawsze pozostają w płucach. Zalegając w nich, mogą powodować zwłóknienie tkanki płucnej, czyli azbestozę, a także raka płuc, oskrzeli i międzybłoniaka opłucnej. Azbest zabezpieczony w sposób uniemożliwiający uwalnianie się włókien do powietrza, nie stanowi żadnego zagrożenia dla zdrowia ludzi”.

Najbardziej narażone na choroby azbestowe są dzieci oraz młodzież.

Z uwagi na szkodliwe działanie azbestu udowodnione badaniami naukowymi w Polsce na mocy ustawy z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, zakazano jego stosowania.

Tempo prac związane z usuwaniem wyrobów zawierających azbest wyznacza Unia Europejska. Zgodnie z wymogami Unii Europejskiej rząd wdrożył dyrektywę w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie azbestu w miejscu pracy (2009/148/WE).

W Polsce obecne przepisy nakładają na osoby fizyczne i prawne usunięcie wyrobów zawierających azbest do końca 2032 r. z obowiązkiem przeprowadzania przez te osoby inwentaryzacji materiałów zawierających azbest i corocznego przekazywania tej informacji wójtowi/burmistrzowi, prezydentowi miasta. Uchylanie się od tego obowiązku wiąże się z karami.

Wyroby zawierające azbest

Azbest posiadający właściwości termoizolacyjne, dźwiękochłonne, znaczną wytrzymałość na rozciąganie, elastyczność, a także odporność niektórych odmian na działanie kwasów, w okresie największej popularności zyskał zastosowania w ponad tysiącu technologii.

Jednakże ok. 60-80% azbestu zużywane było do produkcji wyrobów azbestowo-ceramicznych.

Specyficzne właściwości azbestu takie jak: niepalność, wytrzymałość mechaniczna i chemiczna sprawiły, że azbest znalazł bardzo szerokie zastosowanie nie tylko w budownictwie, ale również w energetyce, transporcie i przemyśle chemicznym.

Azbest, a zwłaszcza azbest chryzotylowy, znalazł zastosowanie do wyrobu wielu materiałów ogniotrwałych, materiałów izolacyjnych jako dodatek do materiałów ogniotrwałych.

Zastosowanie azbestu w budownictwie

W budownictwie azbest znalazł zastosowanie do wyrobu materiałów do pokrycia dachów takich jak: płyt falisto-azbestowo-cementowych – zwanych eternitem, płyt prasowanych płaskich, płyt KARO – dachowe pokrycia lub elewacje.

Materiały z azbestem wykorzystywano do produkcji rur azbestowo-cementowych, wysokociśnieniowych i kanalizacyjnych, przewodów wentylacyjnych i przewodów dymowych, kształtek azbestowo-cementowych oraz elementów budynków takich jak płyty azbestowo-cementowe płaskie wykorzystywane w przegrodach ścian warstwowych i wbudowane w płyty warstwowe prefabrykowane.

Azbest był wykorzystywany w budownictwie wszędzie tam, gdzie wymagana była wysoka odporność na temperatury, m.in. do produkcji klap przeciwpożarowych, ciągów telekomunikacyjnych, tablic rozdzielczych czy do produkcji elektrycznych węzłów ciepłowniczych.

Azbest był również wykorzystywany w produkcji tkanin, których zadaniem było wygłuszanie hałasu.

Zastosowanie azbestu w energetyce

W energetyce azbest był wykorzystywany w elektrociepłowniach i elektrowniach jako izolacje termiczne w formie sznurów i tektur na uszczelnieniach dylatacji podgrzewaczy powietrza. Azbest był również wykorzystywany w wymiennikach ciepła w zaprawach, uszczelnieniach poddawanych wysokiej temperaturze. Wyroby azbestowo-cementowe znalazły zastosowanie w kominach o dużej wysokości, w chłodniach wentylacyjnych, chłodniach kominowych, rurach odprowadzających parę czy zraszalnikach.

Zastosowanie azbestu w transporcie i przemyśle

W transporcie wyroby z azbestem stosowano do termoizolacji i izolacji elektrycznych urządzeń grzewczych w tramwajach, elektrowozach, wagonach, w termoizolacji silników pojazdów mechanicznych, w uszczelkach pod głowicę, w elementach ciernych pojazdów – sprzęgłach i hamulcach.

Azbest był również bardzo powszechnie stosowany w kolejnictwie, przemyśle lotniczym i stoczniowym – np. w elementach szczególnie narażonych na ogień.

W przemyśle chemicznym duże zastosowanie azbestu odnotowano w hutach szkła, np. w wałach ciągnących.

Obowiązki właściciela nieruchomości, na której znajduje się azbest

Ze względu na ochronę zdrowia oraz wprowadzenie „Programu usuwania azbestu z nieruchomości” na właścicieli nieruchomości, użytkowników wieczystych i władających nieruchomościami, na których znajdują się materiały zawierające azbest, nałożono obowiązki, które mają ułatwić monitorowanie bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest i ich usuwania.

Do obowiązków tych należą:

1. przeprowadzenie na nieruchomości inwentaryzacji – spisu z natury materiałów zawierających azbest, np. eternitu, płyt elewacyjnych;
2. złożenie przez osoby fizyczne do dnia 31 stycznia każdego roku wójtowi/burmistrzowi /prezydentowi miasta „Informacji o wyrobach zawierających azbest” z wyszczególnieniem w tej informacji rodzaju, ilości i miejscach wykorzystywania wyrobów zawierających azbest; osoby prawne informację o wyrobach zawierających azbest powinny złożyć w tym samym terminie, lecz do marszałka województwa.
3. przeprowadzenie „Oceny stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest” z wyszczególnieniem stopni pilności, gdzie:
   – stopień pilności I – wymiana lub naprawa wymagana bezzwłocznie – 65 punktów i więcej,
   – stopień II – ponowna ocena wymagana w czasie do 1 roku – powyżej 35 do 60 punktów,
   – stopień III – ponowna ocena w terminie do 5 lat – do 35 punktów.
4. obowiązek zgłaszanie wszelkich zmian w stanie pokrycia dachowego (do wójta, burmistrza, prezydenta miasta); inwentaryzację materiałów zawierających azbest i ocenę stanu wyrobów z azbestu właściciel nieruchomości musi przechowywać wraz z książką obiektu budowlanego lub dokumentacją miejsca zawierającego azbest.
5. bezpieczne usuwanie materiałów zawierających azbest, z zachowaniem ścisłych zasad określonych w przepisach prawa (izolacja terenu, nawilżanie, demontaż bez uszkodzeń materiałów z zawartością azbestu (Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest).

Przedsiębiorstwa czy spółdzielnie mieszkaniowe, niezależnie od w/w obowiązków, powinny odpowiednio oznakować teren lub instalację, które zawierają azbest.

Obowiązek oznakowania terenu dotyczy również zarządców dróg utwardzonych odpadami azbestowymi, które nie zostały trwale zabezpieczone przed emisją włókien. W takim przypadku zarządca drogi musi ustawić odpowiednie znaki pionowe wzdłuż całego odcinka drogi.

Dofinansowanie na usuwanie wyrobów azbestowych

Ze względu na szkodliwość wyrobów zawierających w swym składzie azbest, produkcja tego typu materiałów została wstrzymana w 1998 r., a do końca 2032 r. wyroby zawierające w swym składzie azbest mają zostać zutylizowane.

Za usuwanie azbestu ze swoich terenów odpowiedzialne są podmioty gminne. Mogą one starać się o szereg dotacji z programów polskich i międzynarodowych, których celem jest wsparcie utylizacji azbestu.

Właściciele nieruchomości, na których zostały zainwentaryzowane pokrycia dachowe zawierające azbest, mogą ubiegać się o dofinansowanie obejmujące usunięcie i utylizację pokrycia dachowego zawierającego azbest.

Na dofinansowanie tego typu przedsięwzięć można pozyskać środki z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), który jako kluczowy dla samorządu realizuje „Ogólnopolski program finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest”.

Program ten składa się z dwóch części.

W ramach części I programu gminy otrzymują dofinansowanie na demontaż, zbieranie, transport i unieszkodliwianie azbestu.

W ramach programu samorządy mogą uzyskać dotacje w wysokości 100% kosztów kwalifikowanych (koszty niezbędne do osiągnięcia efektu ekologicznego i obejmują wyłącznie koszty demontażu, zbierania, transportu i unieszkodliwiania materiałów zawierających azbest).

O wysokości dotacji na usuwanie wyrobów zawierających azbest decyduje wskaźnik zamożności gminy, tzw. wskaźnik G, który odzwierciedla dochód na jednego mieszkańca gminy. Na najwyższą dotację na usuwanie wyrobów zawierających azbest mogą liczyć gminy najuboższe.

Przedsięwzięcia z udziałem środków NFOŚiGW wskazane we wniosku WFOŚiGW o udostępnienie środków muszą spełniać określone warunki:

1. przedsięwzięcie zlokalizowane jest na terenie gminy, w której została przeprowadzona inwentaryzacja wyrobów zawierających azbest;
2. przedsięwzięcie zlokalizowane na terenie gminy posiadającej program usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest i jest z nim zgodne. Postanowienie to nie ma zastosowania w przypadku przedsięwzięć, z zakresu demontażu, zbierania, transportu oraz unieszkodliwiania odpadów zawierających azbest na obszarach dotkniętych klęską żywiołową lub dotkniętych zdarzeniami noszącymi znamiona klęski żywiołowej.

Dopuszcza się, by gmina uznała jako równoważny gminnemu programowi usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest program związku międzygminnego, którego jest członkiem, lub powiatu, na którego terenie się znajduje.

Części II Programu, którego celem jest unieszkodliwienie odpadów zawierających azbest, jest przeznaczona dla gospodarstw rolnych należących do beneficjentów Działania A1.4.1 w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.

W części tej NFOŚiGW oferuje 100% wsparcia na dofinansowanie kosztów zbierania, transportu i unieszkodliwiania azbestu zdemontowanego w ramach wsparcia z Krajowego Planu Odbudowy (KPO). Stuprocentowa wysokość wsparcia gwarantuje pełną utylizację niebezpiecznych odpadów.

Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032

W świetle badań nad negatywnym wpływem azbestu na zdrowie ludzi, Polska jako pierwszy kraj w Europie podjęła wyzwanie wycofania z użytkowania wyrobów zawierających azbest.

4 lipca 2009 r. Rada Ministrów podjęła uchwałę w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032”.

Funkcjonowanie programu rozpoczęło się 29 lipca 2009 r.

Treść Programu została zamieszczona na stronie internetowej Ministerstwa Gospodarki pod adresem www.mg.gov.pl.

Głównymi celami Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032 stały się:

• usunięcie i unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest;
• zminimalizowanie negatywnych skutków zdrowotnych spowodowanych obecnością azbestu na terytorium kraju;
• likwidacja szkodliwego oddziaływania azbestu na środowisko.

Niezwłocznie po podjęciu przez RM uchwały w sprawie ustanowienia programu w zakresie oczyszczania kraju z azbestu powstała Rada Programowa, do której zadań należy m.in.:

• ocena realizacji zadań Programu oraz wyznaczanie nowych kierunków prac;
• zgłaszanie Ministrowi propozycji inicjatyw legislacyjnych związanych z problematyką azbestową;
• wyrażanie opinii dotyczących środków finansowych planowanych na koordynację i monitoring Programu oraz wsparcie realizacji zadań wynikających z Programu;
• opiniowanie projektów aktów prawnych w zakresie problematyki azbestowej.

W skład Rady Programowej powołani zostali przedstawiciele resortów, urzędów centralnych, instytutów, samorządu województw i organizacji pozarządowych. 

Baza azbestowa

W ramach programu „Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032” powstała Baza Azbestowa, którą zarządza Ministerstwo Rozwoju i Technologii.

Baza Azbestowa (https://bazaazbestowa.gov.pl/pl/) to darmowe narzędzie informatyczne przeznaczone do gromadzenia i przetwarzania informacji uzyskanych z inwentaryzacji materiałów zawierających azbest. Narzędzie to jest dostępne w Internecie dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego.

Wprowadzanie i aktualizacja danych w Bazie Azbestowej należy do każdego wójta, burmistrza i prezydenta miasta a także marszałka województwa.

Dane wprowadzane do Bazy Azbestowej pochodzą od właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców nieruchomości, na których znajdują się wyroby zawierające azbest.

Aktualne dane i informacje ujawnione w Bazie Azbestowej są podstawą do ubiegania się o ośrodki finansowe na usuwanie wyrobów zawierających azbest. Osoby fizyczne ubiegające się o dofinansowanie przedsięwzięcia związanego z usuwaniem azbestu powinny złożyć w urzędzie gminy wypełniony formularz ”Informacja o wyrobach zawierających azbest”.

W programie „Baza Azbestowa” znajdują się również takie informacje jak: lista składowisk odpadów, czy wykaz firm mających uprawnienia do usuwania elementów z azbestem.

Jak usunąć azbest z własnej działki?

Z uwagi na bardzo szkodliwe działanie azbestu na zdrowie człowieka, usuwanie azbestu z obszaru własnej działki powinno odbywać się zgodnie z wytycznymi ujętymi w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 2 kwietnia 2004r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest.

Rozporządzenie to określa:

• obowiązki wykonawcy w zakresie bezpiecznego użytkowania oraz usuwania azbestu,
• sposoby i warunki bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest,
• wymagania jakim powinny odpowiadać oznakowania wyrobów zawierających azbest.

W myśl ww. rozporządzenia właściciel, użytkownik wieczysty bądź zarządca nieruchomości, obiektu budowlanego ma obowiązek przeprowadzić kontrolę stanu wyrobów w terminach wynikających z oceny stanu tych wyrobów, a wszystkie wyrobu zawierające azbest zgodnie z oceną zakwalifikowane do wymiany, bądź na skutek nadmiernego zużycia do usunięcia, powinny być usunięte przez właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcę nieruchomości.

Usunięte urządzenia zawierające azbest powinny być zastąpione wyrobami nieposiadającymi w swym składzie azbestu.

Usuwaniem wyrobów zawierających azbest oraz określeniem warunków bezpiecznego użytkowania tych wyrobów mogą zajmować się osoby, które odbyły przeszkolenie przez uprawnioną instytucję zatrudniającą pracowników z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy przy zabezpieczaniu i usuwaniu wyrobów zawierających azbest oraz przestrzegania procedur dotyczących bezpiecznego postępowania.

Przed rozpoczęciem prac utylizacyjnych powinien być opracowany szczegółowy plan prac usuwania wyrobów zawierających azbest, w szczególności plan powinien zawierać następujące informacje i ustalenia:

1. identyfikacja azbestu w przewidzianych do usunięcia materiałach, która powinna być sporządzona na podstawie udokumentowanej informacji od właściciela lub zarządcy obiektu bądź też na podstawie badań przeprowadzonych przez akredytowane laboratoria,
2. informacje o metodach wykonywania planowanych prac,
3. zakres niezbędnych zabezpieczeń pracowników oraz środowiska przed narażeniem na szkodliwość emisji azbestu, w tym problematykę określoną przepisami dotyczącymi planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia,
4. ustalenie niezbędnego dla rodzaju wykonywanych prac monitoringu powietrza,
5. posiadanie niezbędnego wyposażenia technicznego i socjalnego zapewniającego prowadzenie określonych planem prac oraz zabezpieczeń pracowników i środowiska przed narażeniem na działanie azbestu.

Wykonawca prac przed przystąpieniem do zabezpieczenia lub usunięcia wyrobów zawierających azbest znajdujących się na terenie działki bądź w urządzeniu budowlanym czy instalacji przemysłowej, powinien przed rozpoczęciem tych prac zgłosić ten fakt właściwemu organowi nadzoru budowlanego oraz właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy. Zgłoszenie powinno co najmniej zawierać takie informacje jak:

• rodzaj i nazwę wyrobów zawierających azbest
• termin planowanego rozpoczęcia i zakończenia prac,
• adres obiektu, urządzenia budowlanego lub instalacji przemysłowej,
• kopie aktualnego stanu wyrobów zawierających azbest,
• określenie liczby pracowników, którzy przebywać będą w kontakcie z azbestem,
• obowiązanie wykonawcy prac do przedłożenia nowego zgłoszenia w przypadku zmiany warunków prowadzenia robót.

Natomiast właściciel nieruchomości, na obszarze której będą wykonywane prace zabezpieczające bądź będzie usuwany materiał z azbestem, jest zobowiązany do zgłoszenia tego faktu do właściwego organu administracji architektoniczno budowlanej.

Usuwanie wyrobów zawierających azbest o gęstości objętościowej mniejszej niż 1000 kg/m3 lub zawierających krokidolit (Wikipedia: „krokidolit – znany również jako błękitny azbest, to włóknista odmiana minerału z grupy amfiboli. W medycynie i epidemiologii krokidolit zyskał istotne znaczenie ze względu na swoje wyjątkowo szkodliwe działanie na układ oddechowy człowieka”), powinno odbywać się pod stałym nadzorem technicznym oraz przy zachowaniu określonych w planie prac warunków ochrony pracowników i środowiska.

Prawidłowość wykonania prac związanych z usuwaniem i utylizacją azbestu powinno być potwierdzone wynikiem badania jakości powietrza.

Wykonawca prac polegających na usuwaniu wyrobów zawierających azbest z miejsca ich występowania, w celu zapewnienia warunków bezpiecznego przebiegu prac, zobowiązany jest do:

1. Stosowania osłon izolujących teren, zapewniających nieprzenikanie azbestu do środowiska.
2. Ogrodzenie miejsca wykonywania prac z zachowaniem bezpiecznej odległości od dróg i ścieżek, którymi przemieszczają się piesi, nie mniejszej niż 1 m przy zastosowaniu osłon zabezpieczających przed przenikaniem azbestu do środowiska.
3. Umieszczenie w strefie wykonywanych prac tablic informacyjnych o następującej treści: „Uwaga zagrożenie azbestem”, a w przypadku prowadzenia prac z wyrobami posiadającymi w swym składzie krokolit, treść tablic powinna być następująca: ”Uwaga! Zagrożenie azbestem – krokolitem”.
4. Zastosowanie odpowiednich środków technicznych ograniczających do minimum emisje azbestu do środowiska.
5. Zastosowanie innych zabezpieczeń w obszarze, gdzie wykonywane są prace z azbestem, m.in. takie jak uszczelnianie otworów okiennych i drzwiowych oraz innych zabezpieczeń, ujętych w planie bezpieczeństwa ochrony zdrowia.
6. Codzienne usuwanie pozostałości pyłu azbestowego ze strefy prac przy zastosowaniu sprzętu podciśnieniowego odkurzającego lub innego sprzętu np. metodą na mokro.
7. Izolowanie pomieszczeń, w których zostały przekroczone normy dopuszczalnych stężeń pyłu azbestowego, a w szczególności izolowanie tych pomieszczeń, w których stwierdzono krokolit.
8. Stosowanie zespołu pomieszczeń do usuwania pyłu azbestowego z pracowników zajmujących się usuwaniem azbestu z wyrobów azbestowych.
9. Zapoznania pracowników pracujących z azbestem z planem prac, a w szczególności z wymogami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy w czasie wykonywania prac.

Prace związane z usuwaniem wyrobów z azbestem powinny być prowadzone w taki sposób, aby minimalizowały pylenie oraz emisję azbestu do środowiska.

W trakcie prac powinno się przestrzegać następujących zasad:

• przed usuwaniem lub demontażem wyrobów zawierających azbest powinno się je nawilżać wodą i utrzymywać w stanie wilgotnym przez cały czas pracy,
• demontaż całych wyrobów (płyt, rur, kształtek) zawierających azbest powinien być tak prowadzony, aby nie dochodziło do jakiegokolwiek uszkodzeń, oczywiście tam, gdzie jest to technicznie możliwe,
• odspajanie materiałów trwale związanych z podłożem powinno być wykonywane przy pomocy narzędzi ręcznych bądź mechanicznych, ale wolnoobrotowych wyposażonych w miejscowe instalacje odciągające powietrze,
• prowadzenie kontrolnego monitoringu powietrza w miejscach występowania najwyższych stężeń azbestu oraz w miejscach, gdzie występuje krokolit,
• codzienne zabezpieczanie zdemontowanych wyrobów i odpadów zawierających azbest oraz ich magazynowanie na wyznaczonym i zabezpieczonym miejscu.

Po wykonaniu prac związanych z usuwaniem wyrobów zawierających azbest, wykonawca tych prac zobowiązany jest do złożenia właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu lub zarządcy nieruchomości, pisemnego oświadczenia o prawidłowości wykonania prac oraz oczyszczeniu terenu z pyłu azbestowego z zachowaniem właściwych przepisów technicznych i sanitarnych. Oświadczenie to powinno być przechowywane przez okres co najmniej 5 lat.

Transport materiałów niebezpiecznych zawierających w swym składzie azbest należy wykonać w sposób uniemożliwiający przedostanie się azbestu do środowiska, w szczególności przez:

• szczelne opakowanie w folię polietylenową o grubości nie mniejszej niż 0,2 mm dla wyrobów i odpadów o gęstości objętościowej równej lub większej niż 1000kg/m3,
• zestalenie przy użyciu cementu, a następnie po utwardzeniu szczelne opakowanie w folią polietylenową o grubości nie mniejszej niż 0,2 mm odpadów zawierających azbest o gęstości objętościowej mniejszej niż 1000kg/m3,
• szczelne opakowanie odpadów pozostających w kontakcie z azbestem i zakwalifikowanych jako odpady o gęstości objętościowej mniejszej niż 1000kg/m3 w worki z folii polietylenowej grubości nie mniejszej niż 0,2 mm, a następnie umieszczenie w opakowaniu zbiorczym w folii polietylenowej szczelne zamknięcie,
• utrzymywanie w stanie wilgotnym materiałów zawierających azbest w trakcie ich przygotowywania do transportu,
• magazynowanie materiałów zawierających azbest w miejscach zabezpieczonych przed dostępem osób niepowołanych.

Przed załadowaniem na pojazdy materiału zawierającego azbest, pojazdy powinny być oczyszczone z elementów umożliwiających uszkodzenie opakowań zabezpieczających materiały z azbestem.

Ładunek materiału powinien być tak umieszczony na pojeździe, aby nie był narażony na wstrząsy, przewracanie się lub wypadnięcie z pojazdu.

Wyroby zawierające azbest powinny być składowane na składowiskach odpadów niebezpiecznych lub na wydzielonych częściach składowisk odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne.

O tym jak niebezpieczny jest azbest dla zdrowia przekonało się już wiele osób. W dalszym ciągu pomimo programu usuwania azbestu działania w kierunku całkowitego usunięcia wyrobów z zawartością azbestu idą bardzo opornie. Po kilkunastu latach funkcjonowania Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu usunięto 20 proc. z ok. 8,5 mln ton zinwentaryzowanych wyrobów azbestowych.

Aby przyspieszyć usuwanie azbestu z naszego otoczenia i wyeliminować istniejące zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, rząd pracuje nad ustawą, która zobowiąże obywateli nie tylko do złożenia deklaracji azbestowej, ale także do pozbycia się azbestu ze swoich nieruchomości bądź odpowiedniego zabezpieczenia do 31 grudnia 2032 r.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przewiduje także kary finansowe za prowadzenie działalności związanej z usuwaniem lub zabezpieczaniem azbestu bez wymaganych zezwoleń.

Właściciele, którzy nie zgłosili dotąd posiadania wyrobów azbestowych do Bazy Azbestowej, będą musieli złożyć pierwszą deklarację w ciągu sześciu miesięcy od wejścia w życie ustawy, a następnie regularnie ją aktualizować.

Za brak złożenia deklaracji lub jej aktualizacji przewidziano karę pieniężną w wysokości od 500 do 1 tys. zł, ale nie więcej niż 5 tys. zł rocznie dla osób fizycznych.

Projekt ustawy przewiduje również kary dla przedsiębiorców, którzy dopuszczają do prac z azbestem pracowników bez aktualnych szkoleń. Kary także będą grozić za brak oceny ryzyka zawodowego dla osób narażonych na kontakt z azbestem, prowadzenie szkoleń niezgodnie z przepisami oraz usuwanie lub zabezpieczania wyrobów azbestowych bez odpowiednich zezwoleń. Wysokość kar pieniężnych dla firm ma wynosić od 1 tys. zł do 20 tys. zł.

Przeczytaj również: Czy można przyciąć gałęzie lub zerwać owoce przechodzące na naszą działkę?

Podstawa prawna:

Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest.

Foto: Pixabay.com