{"id":1307,"date":"2022-11-23T13:45:20","date_gmt":"2022-11-23T12:45:20","guid":{"rendered":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/?p=1307"},"modified":"2022-11-23T13:45:21","modified_gmt":"2022-11-23T12:45:21","slug":"teodolit-co-to-jest-i-do-czego-sluzy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/teodolit-co-to-jest-i-do-czego-sluzy\/","title":{"rendered":"Teodolit &#8211; co to jest i do czego s\u0142u\u017cy?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>W geodezyjnych pomiarach terenowych do najcz\u0119stszych obserwacji, obok r\u00f3\u017cnic wysoko\u015bci i odleg\u0142o\u015bci, nale\u017c\u0105 pomiary k\u0105t\u00f3w poziomych oraz pionowych. Do pomiaru k\u0105t\u00f3w poziomych i pionowych stosuje si\u0119 instrument geodezyjny zwany teodolitem.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/geoportal360.pl\/map\/\" target=\"_blank\">Zobacz nasz\u0105 nowoczesn\u0105 Map\u0119 Geoportal360<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119ki mo\u017cliwo\u015bciom pomiarowym k\u0105t\u00f3w, teodolit jako instrument geodezyjny, znalaz\u0142 zastosowanie w budownictwie m.in. do:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>tyczenia prostych,<\/li><li>tyczenia pod zadanym k\u0105tem,<\/li><li>przenoszenia wysoko\u015bci,<\/li><li>pionowania.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>W praktyce, zastosowanie teodolitu sprowadza si\u0119 do wyznaczania obrys\u00f3w budynk\u00f3w, wytyczania kraw\u0119\u017cnik\u00f3w i ogrodze\u0144, przenoszenia osi w d\u00f3\u0142 do wykopu lub w g\u00f3r\u0119 na kolejne kondygnacje, wyznaczania poziomu sufit\u00f3w, pionowania s\u0142up\u00f3w i innych podp\u00f3r, ustawiania w linii element\u00f3w konstrukcji, szalunk\u00f3w, elewacji i wielu innych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Oczywi\u015bcie, poza wymienionymi, mo\u017cliwo\u015bci pomiaru teodolitem s\u0105 znacznie szersze, a jego zastosowanie na budowie mo\u017ce w niekt\u00f3rych sytuacjach okaza\u0107 si\u0119 bezcenne.<\/p>\n\n\n\n<h2>Co to jest teodolit i do czego s\u0142u\u017cy?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Teodolit to instrument geodezyjny s\u0142u\u017c\u0105cy do pomiaru k\u0105t\u00f3w poziomych oraz pionowych.<\/strong> Odczytu pomiaru tych k\u0105t\u00f3w dokonuje si\u0119 na szklanych ko\u0142ach (b\u0105d\u017a metalowych) z podzia\u0142em stopniowym (360 stopni) lub gradowym (400 grad\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n<p>Znaj\u0105c warto\u015bci k\u0105t\u00f3w poziomych, pod jakimi przecinaj\u0105 si\u0119 osie ci\u0105g\u00f3w komunikacyjnych, mo\u017cna \u0142atwo sprawdzi\u0107 wzajemne prostopad\u0142o\u015bci obrys\u00f3w \u015bcian w budynkach jeszcze przed rozpocz\u0119ciem wykop\u00f3w. K\u0105ty pionowe s\u0142u\u017c\u0105 zazwyczaj do okre\u015blania wysoko\u015bci obiekt\u00f3w z zale\u017cno\u015bci trygonometrycznych w tr\u00f3jk\u0105tach.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Teodolit, jako instrument geodezyjny, znalaz\u0142 zastosowanie szczeg\u00f3lnie w budownictwie.<\/strong> Prace pomiarowe przy u\u017cyciu teodolitu odbywaj\u0105 si\u0119 na placu budowy zar\u00f3wno na etapie wykonawczym, jak i podczas kontrolowania zrealizowanych ju\u017c rob\u00f3t.<\/p>\n\n\n\n<p>Obs\u0142uga teodolitu nie jest skomplikowana, a umiej\u0119tno\u015b\u0107 pos\u0142ugiwania si\u0119 tym instrumentem mo\u017ce przynie\u015b\u0107 tylko same korzy\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Osoby, kt\u00f3re zamierzaj\u0105 zakupi\u0107 teodolit powinny w szczeg\u00f3lno\u015bci zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na takie parametry tego instrumentu jak:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>dok\u0142adno\u015b\u0107 pomiar\u00f3w wybranego egzemplarza, <\/li><li>dane obiektywu, <\/li><li>mo\u017cliwo\u015bci powi\u0119kszenia, <\/li><li>pole widzenia oraz <\/li><li>zakres ogniskowania.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Komfort pracy z teodolitem zapewnia rodzaj zastosowanego kompensatora i zakres jego pracy, mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania z pionownika optycznego oraz wymiary i d\u0142ugo\u015b\u0107 pracy na baterii.<\/p>\n\n\n\n<h2>Rodzaje teodolit\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n<p>Teodolit jest przyrz\u0105dem, kt\u00f3rego zasada budowy pozostaje od lat niezmienna, jednak sam przyrz\u0105d podlega ci\u0105g\u0142ym udoskonaleniom, kt\u00f3rych zadaniem jest usprawnienie us\u0142ugi i osi\u0105ganie coraz to dok\u0142adniejszych pomiar\u00f3w k\u0105towych.<\/p>\n\n\n\n<p>Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwa rodzaje teodolit\u00f3w, tj. teodolity optyczne oraz teodolity elektroniczne.<\/p>\n\n\n\n<h3>Teodolity optyczne<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Teodolity optyczne charakteryzuj\u0105 si\u0119 prost\u0105 i ma\u0142o skomplikowan\u0105 budow\u0105.<\/strong> Do swej pracy nie potrzebuj\u0105 \u017cadnego zasilania, co sprawia, \u017ce mog\u0105 by\u0107 u\u017cywane np. na placu budowy bez konieczno\u015bci \u0142adowania (np. akumulatorowego) i w ka\u017cdej sytuacji.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla cel\u00f3w pomiarowych teodolit wyposa\u017cony jest w limbus, czyli szklane b\u0105d\u017a metalowe ko\u0142o, na kt\u00f3rym naniesione s\u0105 k\u0105ty wyra\u017cone w gradach (do 400 grad\u00f3w) b\u0105d\u017a w stopniach (do 360 stopni). U\u017cytkownik teodolitu optycznego dokonuje odczytu w dw\u00f3ch kierunkach.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Niezb\u0119dnym przyrz\u0105dem do wykonywania pomiar\u00f3w teodolitem optycznym jest \u0142ata pomiarowa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Z tego te\u017c wzgl\u0119du do pracy z teodolitem optycznym, opr\u00f3cz operatora instrumentu, konieczne jest zatrudnienie osoby do ustawiania i przenoszenia \u0142aty pomiarowej w obszarze pomiaru.<\/p>\n\n\n\n<h3>Teodolity elektroniczne<\/h3>\n\n\n\n<p>W teodolitach elektronicznych tradycyjny analogowy limbus z kreskami podzia\u0142u i opisem cyfrowym zosta\u0142 zast\u0105piony tarcz\u0105 kodow\u0105 sprz\u0119\u017con\u0105 z alidad\u0105. Do odczytywania warto\u015bci kierunk\u00f3w na tarczy kodowej s\u0142u\u017c\u0105 przetworniki (czytniki) po\u0142\u0105czone z nieruchom\u0105 spodark\u0105 teodolitu.<\/p>\n\n\n\n<p>W odr\u00f3\u017cnieniu od teodolit\u00f3w optycznych, efekt pracy teodolitem elektronicznym &#8211; odczyt kierunku, jest wykonywany automatycznie, a wyniki pomiar\u00f3w s\u0105 rejestrowane w no\u015bnikach pami\u0119ci, a nast\u0119pnie komputerowo przetwarzane w dalszych fazach zautomatyzowanego procesu technologicznego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dzi\u0119ki automatycznym pomiarom i r\u00f3wnie szybkiemu otrzymywaniu wynik\u00f3w pomiar\u00f3w (bez konieczno\u015bci ich przeliczania), praca teodolitem elektronicznym jest szybsza oraz bardziej efektywna.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Niew\u0105tpliw\u0105 zalet\u0105 teodolit\u00f3w elektronicznych jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmiany jednostki pomiarowej k\u0105t\u00f3w poziomych (stopnie lub grady) oraz pionowych (stopnie, grady lub procenty).<\/p>\n\n\n\n<p>Obecnie u\u017cywane teodolity elektroniczne wyst\u0119puj\u0105 w kilku konfiguracjach.<\/p>\n\n\n\n<p>Dost\u0119pne na rynku geodezyjnym instrumenty &#8211; teodolity wy\u015bwietlaj\u0105 plamk\u0119 lasera, co sprawia, \u017ce celowanie jest szybsze i nie wymusza celowania prze okular lunety. Plamka mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c pomocna przy ustawianiu i poziomowaniu element\u00f3w konstrukcyjnych, tyczeniu szalunk\u00f3w czy wyznaczaniu spadk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Przy zastosowaniu specjalnej \u0142aty pomiarowej i wykorzystaniu warunk\u00f3w geometrycznych uk\u0142adu optycznego teodolitu, mo\u017cliwy jest r\u00f3wnie\u017c pomiar odleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Teodolity elektroniczne s\u0105 wykorzystywane przy pracach budowlanych i geodezyjnych, pomiarach k\u0105t\u00f3w, wyznaczaniu i okre\u015blaniu spadk\u00f3w, pochyle\u0144, a tak\u017ce wszelkich pracach zwi\u0105zanych z okre\u015bleniem kierunk\u00f3w i linii prostych.<\/p>\n\n\n\n<p>Niestety, z uwagi na wysoka cen\u0119, teodolity elektroniczne nie s\u0105 tak powszechnie u\u017cywane jak instrumenty optyczne, zw\u0142aszcza dla cel\u00f3w dydaktycznych. Ponadto w posiadaniu szk\u00f3\u0142 technicznych czy os\u00f3b prywatnych jest jeszcze wiele teodolit\u00f3w optycznych, kt\u00f3re spe\u0142niaj\u0105 swoj\u0105 rol\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">Przeczytaj: <a href=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/tachimetr-co-to-jest-i-do-czego-sluzy\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Tachimetr \u2013 co to jest i do czego s\u0142u\u017cy?<\/a><\/p>\n\n\n\n<h2>Jak zbudowany jest teodolit?<\/h2>\n\n\n\n<p>Teodolit optyczny, jak i elektroniczny, maj\u0105 podobnie dzia\u0142aj\u0105ce cz\u0119\u015bci podstawowe, kt\u00f3re tworz\u0105 zespo\u0142y modu\u0142owe.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Do podstawowych zespo\u0142\u00f3w modu\u0142owych zaliczane s\u0105: spodarka, limbus i alidada z lunet\u0105.<\/strong> Wszystkie wymienione cz\u0119\u015bci s\u0105 po\u0142\u0105czone ze sob\u0105, a \u0142\u0105czenia nazywane s\u0105 osiami geometrycznymi.<\/p>\n\n\n\n<p>Poni\u017cej przedstawiamy schemat podstawowych element\u00f3w i osi geometrycznych teodolitu wed\u0142ug A. Jagielskiego (&#8222;Geodezja I&#8221;, Wyd. GEODPIS, Krak\u00f3w 2013 r.). G\u0142\u00f3wne osie geometryczne biegn\u0105ce mi\u0119dzy modu\u0142ami to:<\/p>\n\n\n\n<ul id=\"block-d4e28eb4-3fa2-4e10-93e9-7f028b09819e\"><li>o\u015b obrotu instrumentu &#8211; v &#8211; przebiegaj\u0105ca pionowo przez instrument (o\u015b ta podczas pomiaru k\u0105t\u00f3w powinna by\u0107 pionowa),<\/li><li>o\u015b obrotu lunety &#8211; h &#8211; podczas pomiaru k\u0105t\u00f3w powinna by\u0107 pozioma,<\/li><li>os celowa lunety &#8211; c,<\/li><li>o\u015b g\u0142\u00f3wna rurkowej libelli alidadowej \u2013 l.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" width=\"376\" height=\"495\" src=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/teodolit_budowa_osie.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1310\" srcset=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/teodolit_budowa_osie.jpg 376w, https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/teodolit_budowa_osie-228x300.jpg 228w, https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/teodolit_budowa_osie-300x395.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 376px) 100vw, 376px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Do szczeg\u00f3\u0142owych element\u00f3w teodolitu nale\u017c\u0105 (A. Jagielski, &#8222;Geodezja I&#8221;, Wyd. GEODPIS, Krak\u00f3w 2013 r.):<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large\"><img loading=\"lazy\" width=\"351\" height=\"486\" src=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/teodolit_budowa_poszczegolne_elementy.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1311\" srcset=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/teodolit_budowa_poszczegolne_elementy.jpg 351w, https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/teodolit_budowa_poszczegolne_elementy-217x300.jpg 217w, https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/teodolit_budowa_poszczegolne_elementy-300x415.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 351px) 100vw, 351px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<ol><li>\u015aruba ustawcza spodarki.<\/li><li>Libella pude\u0142kowa.<\/li><li>Libella alidadowa rurkowa.<\/li><li>Okular pionu optycznego.<\/li><li>Leniwka ruchu limbusa.<\/li><li>Sprz\u0119g limbusa.<\/li><li>Sprz\u0119g alidady.<\/li><li>Leniwka ruchu alidady.<\/li><li>Sprz\u0119g lunety.<\/li><li>Leniwka ruchu lunety.<\/li><li>Libella kolimacyjna.<\/li><li>Lusterko libelli kolimacyjnej.<\/li><li>\u015aruba elewacyjna.<\/li><li>Lusterko pod\u015bwietlaj\u0105ce.<\/li><li>Okular lunety.<\/li><li>\u015aruba ogniskuj\u0105ca.<\/li><li>\u015aruba regulacji o\u015bwietlenia.<\/li><li>Urz\u0105dzenie celownicze \u2013 s\u0142u\u017cy do wycelowania na wybrany cel.<\/li><li>Obiektyw lunety.<\/li><li>Okular mikroskopu optycznego.<\/li><li>\u015aruba mikrometryczna.<\/li><li>\u015aruba mocuj\u0105ca spodarki.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>Ka\u017cda z wymienionych cz\u0119\u015bci teodolitu spe\u0142nia swoj\u0105 funkcj\u0119, i tak za prawid\u0142owe zainstalowanie teodolitu na statywie oraz spoziomowanie i centrowanie tego instrumentu odpowiada spodarka i \u015bruby \u0142\u0105cz\u0105ce alidad\u0119 ze spodark\u0105 oraz \u015bruby poziomuj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n<p>Do przybli\u017conego spoziomowania teodolitu s\u0142u\u017cy libella pude\u0142kowa, a do dok\u0142adnego spoziomowania tego instrumentu przeznaczona jest libella rurkowa.<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 teodolitu jest limbus, czyli ko\u0142o poziome wykonane z metalu b\u0105d\u017a szk\u0142a z naniesion\u0105 podzia\u0142k\u0105 k\u0105tow\u0105, na kt\u00f3rej k\u0105ty wyra\u017cone s\u0105 w gradach (do 400 grad\u00f3w) b\u0105d\u017a stopniach (do 360 stopni). Podczas pomiaru, \u015brodek limbusa powinien znajdowa\u0107 si\u0119 na prostej pionowej przechodz\u0105cej przez centr znaku stabilizuj\u0105cego wierzcho\u0142ek mierzonego k\u0105ta.<\/p>\n\n\n\n<p>Aby teodolit m\u00f3g\u0142 znajdowa\u0107 si\u0119 bezpo\u015brednio nad punktem stanowiska, instrument musi by\u0107 zaopatrzony w pion niezb\u0119dny do centrowania, limbusa.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u0142\u00f3wnym elementem teodolitu jest alidada, kt\u00f3ra jest cz\u0119\u015bci\u0105 obracaln\u0105 instrumentu.<\/strong> Alidada wyposa\u017cona jest w urz\u0105dzenie celownicze &#8211; lunet\u0119 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do celowania na punkt oraz system odczytowy wskazuj\u0105cy warto\u015bci kierunk\u00f3w na podziale nieruchomego limbusa.<\/p>\n\n\n\n<p>O\u015b obrotu alidady przechodzi przez \u015brodek limbusa i pokrywa si\u0119 z osi\u0105 instrumentu, stanowi\u0105c\u0105 kraw\u0119d\u017a przeci\u0119cia si\u0119 p\u0142aszczyzn kolimacyjnych (p\u0142aszczyzn celowych).<\/p>\n\n\n\n<p>Limbus oraz alidada maj\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 nieruchom\u0105 podstaw\u0119 zwan\u0105 spodark\u0105, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy przyrz\u0105d ze statywem. Spodarka zaopatrzona jest w \u015bruby poziomuj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n<p>W elektronicznych instrumentach &#8211; teodolitach, limbus jest elementem elektronicznym, dzi\u0119ki czemu warto\u015bci k\u0105towe s\u0105 przeliczane automatyczne.<\/p>\n\n\n\n<h2>Jak dzia\u0142a teodolit? Przygotowanie teodolitu do pracy<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Warunkiem prawid\u0142owego wykonania pomiaru (nieobarczonego b\u0142\u0119dem) jest odpowiednie scentrowanie i wypoziomowanie instrumentu.<\/strong> Przed wykonaniem scentrowania i wypoziomowania teodolitu nale\u017cy wykona\u0107 wst\u0119pne czynno\u015bci na stanowisku, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>skompletowanie i sprawdzenie instrumentu,<\/li><li>dotarcie do miejsca pomiaru danego k\u0105ta poziomego i znalezienie punktu wyznaczaj\u0105cego po\u0142o\u017cenie wierzcho\u0142ka k\u0105ta,<\/li><li>odszukanie i zasygnalizowanie znaku utrwalaj\u0105cego kierunki ramion k\u0105ta,<\/li><li>w przypadku wykorzystania tyczek jako sygna\u0142\u00f3w nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na ich centryczno\u015b\u0107 i pionowo\u015b\u0107 oraz sprawdzi\u0107 doln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tyczek ze stanowiska obserwacji.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Do pionowania tyczek mo\u017cna u\u017cy\u0107 zwyk\u0142ych pion\u00f3w lub libelli okr\u0105g\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n<h3>Centrowanie teodolitu<\/h3>\n\n\n\n<p>Po wykonaniu wszystkich czynno\u015bci przygotowawczych mo\u017cna przyst\u0105pi\u0107 do centrowania i poziomowania teodolitu. Aby scentrowa\u0107 instrument nale\u017cy ustawi\u0107 statyw centrycznie nad punktem z zachowaniem poziomu g\u0142owicy statywu. Nast\u0119pnie nale\u017cy po\u0142\u0105czy\u0107 teodolit z g\u0142owic\u0105 statywu za pomoc\u0105 \u015bruby sercowej. Po czym, unosz\u0105c lekko dwie nogi statywu i obserwuj\u0105c przez pion optyczny znaczek centruj\u0105cy, nale\u017cy naprowadzi\u0107 centr znaczka na punkt zachowuj\u0105c przy tym poziom g\u0142owicy statywu. Czynno\u015b\u0107 ta umo\u017cliwia opuszczenie podniesionych n\u00f3g statywu na ziemi\u0119 tak, aby znaczek centruj\u0105cy ca\u0142y czas zajmowa\u0142 centryczne po\u0142o\u017cenie wzgl\u0119dem naszego punktu.<\/p>\n\n\n\n<p>Po wbiciu wszystkich 3 n\u00f3g statywu w ziemi\u0119 nale\u017cy sprawdzi\u0107 po\u0142o\u017cenie znaczka centruj\u0105cego (w pionie optycznym). W przypadku niewielkich odchyle\u0144 znaczka centruj\u0105cego wzgl\u0119dem punktu nale\u017cy<br>skorygowa\u0107 ten b\u0142\u0105d operuj\u0105c \u015brubami poziomuj\u0105cymi. Przy znacznym wychyleniu znaczka nale\u017cy czynno\u015b\u0107 centrowania powt\u00f3rzy\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h3>Poziomowanie teodolitu<\/h3>\n\n\n\n<p>Czynno\u015b\u0107 poziomowania teodolitu wykonuje si\u0119 podobnie jak centrowanie, za pomoc\u0105 libelli okr\u0105g\u0142ej podnosz\u0105c i opuszczaj\u0105c na przemian dwie nogi statywu.<\/p>\n\n\n\n<p>Dok\u0142adne poziomowanie teodolitu wykonuje si\u0119 za pomoc\u0105 libelli rurkowej, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy ustawi\u0107 r\u00f3wnolegle do 2 \u015brub poziomuj\u0105cych i kr\u0119c\u0105c nimi r\u00f3wnocze\u015bnie w przeciwnych kierunkach doprowadzi\u0107 p\u0119cherzyk (powietrza) do g\u00f3rowania. Nast\u0119pnie nale\u017cy obr\u00f3ci\u0107 alidad\u0119 o 900 i trzeci\u0105 \u015brub\u0105 doprowadzi\u0107 p\u0119cherzyk do g\u00f3rowania. Po tej czynno\u015bci nale\u017cy wr\u00f3ci\u0107 do po\u0142o\u017cenia pierwotnego, a ewentualne wychylenie p\u0119cherzyka skorygowa\u0107 dwoma \u015brubami poziomuj\u0105cymi. Po czym nale\u017cy zwolni\u0107 \u015brub\u0119 sercow\u0105 i przesun\u0105\u0107 teodolit po g\u0142owicy statywu (patrz\u0105c przez pion optyczny) tak, aby znaczek centruj\u0105cy znalaz\u0142 si\u0119 dok\u0142adnie nad punktem.<\/p>\n\n\n\n<p>Instrument jest prawid\u0142owo spoziomowany, gdy p\u0119cherzyk libelli znajduje si\u0119 centrycznie i nie doznaje wychyle\u0144 przy dowolnym skr\u0119ceniu alidady.<\/p>\n\n\n\n<h3>Przygotowanie do pracy teodolitu elektronicznego<\/h3>\n\n\n\n<p>W przypadku, gdy prace pomiarowe wykonywane s\u0105 teodolitem elektronicznym, r\u00f3wnie\u017c przed przyst\u0105pieniem do pracy tego typu sprz\u0119tem nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o precyzyjnym spoziomowaniu i ustawieniu teodolitu nad punktem.<\/p>\n\n\n\n<p>Czynno\u015bci te wykonywane s\u0105 przy u\u017cyciu libelli pude\u0142kowej, a szybkie ustawienie instrumentu nad punktem jest mo\u017cliwe dzi\u0119ki pionownikowi laserowemu.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku konieczno\u015bci pracy na niestabilnym pod\u0142o\u017cu, sprz\u0119t elektroniczny jest utrzymywany we w\u0142a\u015bciwej pozycji dzi\u0119ki precyzyjnemu kompensatorowi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Po scentrowaniu i spoziomowaniu teodolitu nale\u017cy jeszcze dokona\u0107 regulacji lunety i mikroskopu. <\/strong>Regulacja lunety polega na jej wycelowaniu na jasne t\u0142o. Mo\u017ce to by\u0107 \u015bciana budynku czy arkusz papieru b\u0105d\u017a rozproszone \u015bwiat\u0142o nieba.<\/p>\n\n\n\n<p>Wyra\u017any obraz krzy\u017ca kresek w lunecie uzyskuje si\u0119 przez wykr\u0119cenie znajduj\u0105cej si\u0119 na ko\u0144cu lunety oprawy, a\u017c do uzyskania m\u0119tnego obrazu i ponowne jej wkr\u0119cenie, a\u017c do chwili uzyskania pierwszej wyra\u017anej ostro\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Opr\u00f3cz regulacji lunety nale\u017cy tak\u017ce dokona\u0107 regulacji mikroskopu odczytowego. Regulacja mikroskopu umo\u017cliwia uzyskanie dobrego o\u015bwietlenia podzia\u0142u kr\u0119gu oraz ustawienie limbusa i skali lub mikrometru za pomoc\u0105 pier\u015bcienia okularowej soczewki ocznej mikroskopu.<\/p>\n\n\n\n<p>Niezale\u017cnie od zaufania do producenta teodolit\u00f3w oraz od modelu instrumentu, jakim dysponujemy, wskazane jest przeprowadzanie okresowego przegl\u0105du ka\u017cdego instrumentu, a w razie potrzeby przeprowadzanie ograniczonej rektyfikacji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">Przeczytaj r\u00f3wnie\u017c: <a href=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/podstawowy-sprzet-geodezyjny-przeglad\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Podstawowy sprz\u0119t geodezyjny \u2013 przegl\u0105d<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o: Andrzej Jagielski, &#8222;Geodezja I&#8221;, Wyd. GEODPIS, Krak\u00f3w 2013 r.<\/p>\n\n\n\n<p>Zdj\u0119cie: Unsplash.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W geodezyjnych pomiarach terenowych do najcz\u0119stszych obserwacji, obok r\u00f3\u017cnic wysoko\u015bci i odleg\u0142o\u015bci, nale\u017c\u0105 pomiary k\u0105t\u00f3w poziomych oraz pionowych. Do pomiaru k\u0105t\u00f3w poziomych i pionowych stosuje si\u0119 instrument geodezyjny zwany teodolitem.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1317,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[12],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1307"}],"collection":[{"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1307"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1307\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1318,"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1307\/revisions\/1318"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1307"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1307"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1307"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}