{"id":1292,"date":"2022-10-27T14:11:02","date_gmt":"2022-10-27T12:11:02","guid":{"rendered":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/?p=1292"},"modified":"2022-10-27T14:11:02","modified_gmt":"2022-10-27T12:11:02","slug":"numeryczny-model-terenu-nmt-jak-powstaje-i-do-czego-sluzy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/numeryczny-model-terenu-nmt-jak-powstaje-i-do-czego-sluzy\/","title":{"rendered":"Numeryczny Model terenu (NMT) &#8211; jak powstaje i do czego s\u0142u\u017cy?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Czym jest Numeryczny Model Terenu (NMT) i w jaki spos\u00f3b pozyskuje si\u0119\u00a0dane do jego utworzenia? Jakie zastosowanie ma NMT? Odpowiedzi znajdziesz w naszym artykule.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/geoportal360.pl\/map\/\" target=\"_blank\">Zobacz nasz\u0105 nowoczesn\u0105 Map\u0119 Geoportal360<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Tradycyjne mapy topograficzne przedstawiaj\u0105 ukszta\u0142towanie terenu w postaci warstwic, tj. izolinii \u0142\u0105cz\u0105cych te same wysoko\u015bci rz\u0119dnych terenu. Na mapach tych, wysoko\u015bci podaje si\u0119 w metrach nad poziomem morza (m.n.p.m). Wyobra\u017cenie sobie zr\u00f3\u017cnicowania wysoko\u015bciowego na takiej mapie wymaga nie lada wyobra\u017ani, dlatego te\u017c dla lepszego zobrazowania wysoko\u015bci na mapach analogowych wprowadzono barwy w okre\u015blonej skali. I tak, np. doliny &#8211; oznacza si\u0119 kolorem zielonym, a g\u00f3ry &#8211; br\u0105zowym. Legenda umieszczona na marginesie mapy okre\u015bla, kt\u00f3remu kolorowi odpowiada okre\u015blony przedzia\u0142 wysoko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Na mapie warstwicowej mo\u017cna szybko okre\u015bli\u0107 wysoko\u015b\u0107 danego punktu, ale jedynie wtedy, gdy jest on po\u0142o\u017cony na okre\u015blonej warstwicy, gorzej, je\u017celi przyjdzie nam okre\u015bli\u0107 wysoko\u015b\u0107 punktu oddalonego od warstwicy b\u0105d\u017a po\u0142o\u017conego poza ni\u0105. Jeszcze trudniej b\u0119dzie okre\u015bli\u0107 wysoko\u015b\u0107 danego obszaru np. przy projektowaniu prac ziemnych pod planowan\u0105 budow\u0119 autostrady czy chocia\u017cby sporz\u0105dzenia oceny terenu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Obecnie, dzi\u0119ki utworzeniu mapy numerycznej oraz mo\u017cliwo\u015bci przetwarzania komputerowego danych, rze\u017ab\u0119 terenu przedstawia si\u0119 w postaci tzw. Numerycznego Modelu Terenu &#8211; NMT (ang. Digital Terrain Model &#8211; DTM).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2>Czym jest Numeryczny Model Terenu?<\/h2>\n\n\n\n<p>Zgodnie z definicj\u0105 (podan\u0105 przez Geoportal.gov.pl) <em>Numeryczny Model Terenu (NMT) jest dyskretn\u0105 (punktow\u0105) reprezentacj\u0105 wysoko\u015bci terenu wraz z algorytmem interpolacyjnym umo\u017cliwiaj\u0105cym obliczenie wysoko\u015bci w\u00a0dowolnym punkcie obszaru, dla kt\u00f3rego model zosta\u0142 zbudowany<\/em>. Inaczej, NMT oznacza zbi\u00f3r odpowiednio zebranych punkt\u00f3w terenowych okre\u015blonych wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnymi X, Y, Z wraz z algorytmem interpolacyjnym pozwalaj\u0105cym na okre\u015blenie kszta\u0142tu powierzchni lub wysoko\u015bci pojedynczych punkt\u00f3w terenu.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119ki temu, \u017ce punkty X, Y, Z s\u0105 bardzo g\u0119sto rozmieszczone, mog\u0105 reprezentowa\u0107 quasi-ci\u0105g\u0142\u0105 powierzchni\u0119 terenu z jej indywidualnymi formami morfologicznymi.<\/p>\n\n\n\n<h3>Formy zapisu Numerycznego Modelu Terenu<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>W geodezji wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 trzy podstawowe formy zapisu Numerycznego Modelu Terenu (NMT), z kt\u00f3rych ka\u017cdy oparty jest na r\u00f3\u017cnych strukturach geometrycznych.<\/strong> Do form tych nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul><li><strong>regularna siatka kwadrat\u00f3w, tzw. GRID<\/strong>\u00a0&#8211; jest modelem opartym na strukturze regularnej siatki kwadrat\u00f3w o zadanym oczku (tj. d\u0142ugo\u015bci boku kwadratu). Wysoko\u015bci punkt\u00f3w tworz\u0105cych regularn\u0105 siatk\u0119 kwadrat\u00f3w wyznacza si\u0119 za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych metod interpolacji na podstawie pewnej liczby punkt\u00f3w o znanych wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych X, Y, Z;<\/li><li><strong>nieregularna siec tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w, tzw. TIN<\/strong> &#8211; jest modelem opartym na nieregularnej siatce tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w. Wierzcho\u0142kami tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w s\u0105 punkty o znanych wysoko\u015bciach. Wysoko\u015b\u0107 dowolnego punktu le\u017c\u0105cego w obszarze modelu jest wyznaczana na podstawie wysoko\u015bci wierzcho\u0142k\u00f3w tr\u00f3jk\u0105ta, wewn\u0105trz kt\u00f3rego le\u017cy punkt (Krzysztof Ok\u0142a, Numeryczny Model Terenu);<\/li><li><strong>model hybrydowy<\/strong> &#8211; jest modelem GRID, kt\u00f3ry uzupe\u0142niaj\u0105 charakterystyczne elementy terenu np. skarpy, urwiska, w\u0105wozy oraz powierzchnie wy\u0142\u0105czone z modelu, np. zbiorniki wodne czy tereny pod budynkami.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Wysoko\u015b\u0107 terenu w dowolnym punkcie X, Y okre\u015bla si\u0119 za pomoc\u0105 odpowiedniego oprogramowania przez interpolacj\u0119 najbli\u017cszych punkt\u00f3w wchodz\u0105cych z zas\u00f3b NMT.<\/p>\n\n\n\n<p>Ka\u017cdy z tych modeli ma swoje wady i zalety. Np. model TIN pozwala na przechowywanie oryginalnych danych pomiarowych, natomiast w modelu opartym na siatce kwadrat\u00f3w &#8211; GRID, wysoko\u015bci terenu w punktach w\u0119z\u0142owych przewa\u017cnie maj\u0105 warto\u015bci interpolacyjne.<\/p>\n\n\n\n<h3>W jakim celu wykonuje si\u0119 Numeryczne Modele Terenu?<\/h3>\n\n\n\n<p>Numeryczne Modele Terenu (NMT) wykonywane s\u0105 w celu przedstawienia terenu o znacznym obszarze, trudno dost\u0119pnego, a w przypadku pomiaru r\u0119cznego, wymagaj\u0105cego zaanga\u017cowania znacznych si\u0142 i \u015brodk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Obecnie NMT wykonuje si\u0119 przede wszystkim w celu zobrazowania i ukszta\u0142towania terenu przed przyst\u0105pieniem do projektowania i budowy dr\u00f3g oraz autostrad, obliczenia masy zgromadzonego na ha\u0142dach kruszywa czy zobrazowania dna zbiornik\u00f3w r\u00f3\u017cnego przeznaczenia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W \u015bwietle mo\u017cliwo\u015bci, jakie daje rozw\u00f3j techniki komputerowej, dotychczasowa forma przedstawienia ukszta\u0142towania terenu na mapach papierowych za pomoc\u0105 warstwic, na dzie\u0144 dzisiejszy nie znajduje zastosowania.<\/p>\n\n\n\n<h2>Metody pomiaru danych wysoko\u015bciowych NMT<\/h2>\n\n\n\n<p>Dane niezb\u0119dne do utworzenia Numerycznego Modelu Terenu (NMT) pozyskuje si\u0119 stosuj\u0105c nast\u0119puj\u0105ce metody:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>bezpo\u015bredniego pomiaru terenowego (tachimetria elektroniczna albo techniki GPS),<\/li><li>kartograficzne (poprzez przetwarzanie &#8211; digitalizacj\u0119 opracowa\u0144 mapowych),<\/li><li>fotogrametryczne (poprzez opracowanie zdj\u0119\u0107 lotniczych lub obraz\u00f3w satelitarnych).<\/li><\/ul>\n\n\n\n<h3>Metoda bezpo\u015bredniego pomiaru terenowego<\/h3>\n\n\n\n<p>W metodzie tej maj\u0105 zastosowanie klasyczne geodezyjne techniki pomiarowe, np. tachimetria elektroniczna czy techniki GPS. <strong>Z uwagi na to, \u017ce metoda bezpo\u015bredniego pomiaru danych wysoko\u015bciowych jest metod\u0105 bardzo czasoch\u0142onn\u0105 i kosztown\u0105, zaleca si\u0119 jej stosowanie do opracowa\u0144 NMT tylko niewielkich obszar\u00f3w.<\/strong> Wynikiem bezpo\u015brednich pomiar\u00f3w terenowych jest nieregularna sie\u0107 tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w (TIN) oparta o punkty pomiarowe (pikiety), pokrywaj\u0105ca ca\u0142y zakres opracowania terenu.<\/p>\n\n\n\n<p>W pomiarze bezpo\u015brednim wykorzystywane s\u0105 wszystkie punkty charakterystyczne dla danego terenu, co sprawia, \u017ce uzyskany NMT jest bardzo dok\u0142adny.<\/p>\n\n\n\n<p>Do tworzenia siatki tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w najcz\u0119\u015bciej wykorzystywana jest triangulacja Delaunay&#8217;a.<\/p>\n\n\n\n<h3>Metoda kartograficzna<\/h3>\n\n\n\n<p>W metodzie kartograficznej do opracowania NMT wykorzystuje si\u0119 mapy topograficzne w skali od 1: 100\u00a0000 do 1: 10 000. <strong>Metoda kartograficzna w szczeg\u00f3lno\u015bci jest przeznaczona do opracowania NMT dla du\u017cych obszar\u00f3w, np. dla ca\u0142ej Polski b\u0105d\u017a jej region\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>NMT wykonany metod\u0105 kartograficzn\u0105 jest uznawany za zbyt ma\u0142o precyzyjny (dok\u0142adny).<\/p>\n\n\n\n<p>Opracowanie NMT metod\u0105 kartograficzn\u0105 polega na zdigitalizowaniu mapy topograficznej i zapisaniu jej w postaci cyfrowej ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem warstwic i innych element\u00f3w rze\u017aby terenu.<\/p>\n\n\n\n<p>Obecnie w metodzie kartograficznej wykorzystuje si\u0119 tzw. digitalizacj\u0119 ekranow\u0105 polegaj\u0105c\u0105 na zwyk\u0142ym skanowaniu mapy, a nast\u0119pnie przeprowadzeniu digitalizacji warstwic, ju\u017c na ekranie komputera. W procesie tym, linia warstwicy rozbijana jest na ci\u0105g punkt\u00f3w o okre\u015blonej wysoko\u015bci, r\u00f3wnej wysoko\u015bci znajduj\u0105cej si\u0119 na mapie analogowej. Uzyskane dane wysoko\u015bciowe, za pomoc\u0105 odpowiednich narz\u0119dzi komputerowych, przekszta\u0142ca si\u0119 do postaci NMT. Jako\u015b\u0107 tak powsta\u0142ej mapy jest zale\u017cna od szczeg\u00f3\u0142owo\u015bci rze\u017aby terenu uj\u0119tej na mapie \u017ar\u00f3d\u0142owej prowadzonej w formie analogowej.<\/p>\n\n\n\n<p>W wielu krajach, kt\u00f3re posiada\u0142y pokrycie mapowe ca\u0142ego obszaru, wykorzystano metod\u0119 kartograficzn\u0105 do budowy pierwszych NMT. W Polsce r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 zbudowany NMT z wykorzystaniem danych z map topograficznych w skali 1:50 000. Model ten nosi nazw\u0119 DTED Level 2.<\/p>\n\n\n\n<h3>Metoda fotogrametryczna<\/h3>\n\n\n\n<p>Fotogrametryczne metody pozyskiwania NMT obejmuj\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>pomiar modelu stereoskopowego, kt\u00f3ry przeprowadzany jest w cyfrowej stacji fotogrametrycznej (CSF),<\/li><li>interferometri\u0119 radarow\u0105 (InSAR),<\/li><li>skaning laserowy (LIDAR).<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Metoda fotogrametryczna polega na cyfrowym odtworzeniu kszta\u0142t\u00f3w, rozmiar\u00f3w i wzajemnego wzgl\u0119dem siebie po\u0142o\u017cenia obiekt\u00f3w w trenie na podstawie zdj\u0119\u0107 okre\u015blonego terenu.<\/p>\n\n\n\n<p>W metodzie fotogrametrycznej wytworzenie Numerycznego Modelu Terenu wi\u0105\u017ce si\u0119 z wykonaniem zdj\u0119\u0107 lotniczych z pok\u0142adu samolotu, okre\u015blenie wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych terenu (x, y) b\u0105d\u017a obiekt\u00f3w uj\u0119tych na zdj\u0119ciu oraz uzyskanie wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnej wysoko\u015bciowej (z).<\/p>\n\n\n\n<p>Zdj\u0119cia wyznaczonego terenu s\u0105 wykonywane z samolotu w spos\u00f3b zapewniaj\u0105cy wzajemne pokrycie pod\u0142u\u017cne kolejnych i s\u0105siednich zdj\u0119\u0107 &#8211; na og\u00f3\u0142 w 60 procentach. Zdj\u0119cia szeregowe wykonywane s\u0105 automatycznymi kamerami lotniczymi zwanymi kamerami szeregowymi. S\u0105siaduj\u0105ce ze sob\u0105 szeregi zdj\u0119\u0107 zachodz\u0105 na siebie na ok. 30% powierzchni.<\/p>\n\n\n\n<p>Zainstalowana na samolocie kamera, automatycznie wykonuje zdj\u0119cia terenu w interwa\u0142ach kilkunastosekundowych b\u0105d\u017a nawet kilkusekundowych. Ponadto, kamera automatycznie wykonuje takie czynno\u015bci jak: wyp\u0142aszczenie filmu (podci\u015bnieniowo), doci\u015bni\u0119cie go do ramki t\u0142owej, otwarcie migawki i na\u015bwietlenie filmu, potem zwolnienie docisku i podci\u015bnienia oraz przesuw filmu.<\/p>\n\n\n\n<p>Pionowo\u015b\u0107 zdj\u0119\u0107 w nowoczesnych kamerach zapewnia urz\u0105dzenie \u017cyroskopowe, a w kamerach starszego typu pionowo\u015b\u0107 kamery koryguje operator kamery w oparciu o libell\u0119 pude\u0142kow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Z kamer\u0105 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 urz\u0105dzenia podaj\u0105ce informacj\u0119 o po\u0142o\u017ceniu kamery, m.in. takie jak odbiornik GPS.<\/p>\n\n\n\n<p>Wykonanie pomiar\u00f3w lotniczych poprzedzone jest sporz\u0105dzeniem projektu wykonania zdj\u0119\u0107 lotniczych zwanego planem nalot\u00f3w. W planie nalot\u00f3w powinny by\u0107 uj\u0119te szczeg\u00f3\u0142owe informacje i dyspozycje w zakresie lotu fotogrametrycznego takie jak:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>zaznaczony na mapie obszar obj\u0119ty nalotem,<\/li><li>okre\u015blony rodzaj i skala mapy, kt\u00f3ra ma by\u0107 przedmiotem opracowania na podstawie wykonanych zdj\u0119\u0107,<\/li><li>wskazanie parametr\u00f3w samolotu, na przyk\u0142ad minimalna pr\u0119dko\u015b\u0107 stabilnego lotu (v),<\/li><li>podanie parametr\u00f3w kamer zainstalowanych na samolocie,<\/li><li>okre\u015blenie szczeg\u00f3\u0142owych warunk\u00f3w technicznych (w tym spos\u00f3b opracowania mapy).<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Dodatkowo, wykonawca mapy powinien otrzyma\u0107 od zleceniodawcy wyj\u015bciowe dane projektu takie jak:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>parametry wybranej kamery: ogniskowa, format zdj\u0119\u0107, minimalny czas mi\u0119dzy ekspozycjami, skala zdj\u0119\u0107, pokrycie pod\u0142u\u017cne (%) i pokrycie poprzeczne (%),<\/li><li>rodzaj materia\u0142u \u015bwiat\u0142oczu\u0142ego.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Wykonawca NMT, b\u0119d\u0105c w posiadaniu danych do zleconego projektu, mo\u017ce na ich podstawie dokona\u0107 oblicze\u0144 parametr\u00f3w lotu oraz wykre\u015bli\u0107 na mapie kierunki lotu &#8211; kursy samolotu.<\/p>\n\n\n\n<p>Obecnie, wi\u0119kszo\u015b\u0107 NMT wykonywana jest przy u\u017cyciu nowoczesnych kamer, kt\u00f3re posiadaj\u0105 szereg udoskonale\u0144, np. posiadaj\u0105 urz\u0105dzenia ograniczaj\u0105ce rozmazanie obrazu spowodowane szybkim lotem samolotu, wykorzystuj\u0105 techniki GPS do nawigacji, sterowania prac\u0105 kamery i okre\u015blania element\u00f3w orientacji zewn\u0119trznej kamery. Obiektyw wsp\u00f3\u0142czesnych kamer charakteryzuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c podwy\u017cszon\u0105 zdolno\u015bci\u0105 rozdzielcz\u0105 (wyr\u00f3wnan\u0105 dla ca\u0142ego kadru).<\/p>\n\n\n\n<p>Generowanie NMT z wykonach zdj\u0119\u0107 przeprowadza si\u0119 w oparciu o Cyfrow\u0105 Stacj\u0119 Fotogrametryczn\u0105 (CSF) sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z komputera du\u017cej mocy oraz specjalistycznego oprogramowania.<\/p>\n\n\n\n<p>Cyfrowa Stacja Fotogrametryczna (CSF) jest uniwersalnym przyrz\u0105dem rozszerzaj\u0105cym funkcje autografu. Dzi\u0119ki zastosowaniu CSF i przeprowadzeniu orientacji modelu (terenu) mo\u017cliwy jest zautomatyzowany pomiar danych do numerycznego modelu terenu.<\/p>\n\n\n\n<p>Zalet\u0105 CSF jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 obserwowania obraz\u00f3w w dogodnej skali, przemieszczania si\u0119 po obrazie, wyb\u00f3r kadru oraz wykonanie wielu innych operacji zwi\u0105zanych z obserwacj\u0105 obraz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">Przeczytaj: <a href=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/fotogrametria-zastosowanie-w-geodezji\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Fotogrametria &#8211; zastosowanie w geodezji<\/a><\/p>\n\n\n\n<h3>Tworzenie NMT metod\u0105 lotniczego skanera laserowego<\/h3>\n\n\n\n<p>Metoda lotniczego skaningu laserowego jest metod\u0105 stosunkowo m\u0142od\u0105, lecz bardzo szybko si\u0119 rozwijaj\u0105c\u0105. Metoda skaningu laserowego pozwala budowa\u0107 Numeryczne Modele Terenu o bardzo du\u017cej dok\u0142adno\u015bci. W tym zakresie zastosowa\u0144 wypiera tradycyjne zdj\u0119cia lotnicze.<\/p>\n\n\n\n<p>W metodzie <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/skaning-laserowy-zastosowanie-w-geodezji\/\" target=\"_blank\">skaningu laserowego<\/a>, jak sama nazwa wskazuje, do rejestracji powierzchni wykorzystuje si\u0119 skaner laserowy LIDAR (Light Detection and Ranging) umieszczony na pok\u0142adzie samolotu. W sk\u0142ad systemu LIDAR wchodz\u0105: emiter &#8211; tj. urz\u0105dzenie emituj\u0105ce wi\u0105zk\u0119 \u015bwiat\u0142a laserowego, oraz odbiornik (detektor) &#8211; tj. urz\u0105dzenie rejestruj\u0105ce powracaj\u0105c\u0105 po odbiciu wi\u0105zk\u0119 danych.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku skaner\u00f3w impulsywnych, dzia\u0142anie skaningu laserowego oparte jest na wyznaczeniu odleg\u0142o\u015bci od skanera do badanej powierzchni za pomoc\u0105 pomiaru czasu up\u0142ywaj\u0105cego pomi\u0119dzy wys\u0142aniem a odbiorem pojedynczego impulsu laserowego (w pr\u00f3\u017cni pr\u0119dko\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a wynosi 299\u00a0792\u00a0458 m\/s).<\/p>\n\n\n\n<p>W wyniku skanowania powstaje chmura punkt\u00f3w o znanych wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych przestrzennych (X, Y, Z). Punkty te s\u0105 miejscami odbi\u0107 impulsu laserowego od napotkanych przeszk\u00f3d lasera. Dodatkowo w celu okre\u015blenia przestrzennego po\u0142o\u017cenia punktu, aby wyznaczy\u0107 wektor przestrzenny od znanej pozycji skanera w uk\u0142adzie X, Y, Z, znane musz\u0105 by\u0107 warto\u015bci k\u0105ta, pod jakim wys\u0142ano wi\u0105zk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Ka\u017cdemu punktowi z wygenerowanej chmury punkt\u00f3w przypisana jest informacja o: czasie jego pozyskania, warto\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych X, Y oraz Z, kolejno\u015bci odbicia, k\u0105cie wys\u0142ania impulsu, intensywno\u015bci odbicia, numerze szeregu, (skanu) i jego kierunku oraz inne zdefiniowane przez u\u017cytkownika cechy (np. oznaczenie skanera w przypadku stosowania wi\u0119kszej ich liczby).<\/p>\n\n\n\n<p>Uzyskane w wyniku skanowania dane mog\u0105 by\u0107 przekazywane odbiorcy w postaci plik\u00f3w ASPRS &#8211; American Socjety for Photogrametry and Remote Sensing, obs\u0142ugiwanych przez wiele program\u00f3w b\u0105d\u017a te\u017c w coraz bardziej uznanym w \u015bwiecie formacie binarnym LAS obs\u0142ugiwanym przez wiele program\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Format LAS zapewnia tak\u017ce przechowywanie informacji przynale\u017cno\u015bci punktu do odpowiedniej klasy zdefiniowanej przez ASPRS.<\/p>\n\n\n\n<p>Skaner w trakcie lotu samolotu rejestruje pas terenu o szeroko\u015bci ok. 0,7 wysoko\u015bci lotu. Skaner jest sprz\u0119gni\u0119ty z systemem precyzyjnego pozycjonowania (DGPS\/INS). W ci\u0105gu 1 sekundy skaner wysy\u0142a w stron\u0119 powierzchni skanowanej od 2000 impuls\u00f3w do nawet 25\u00a0000 impuls\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Metoda skaningu laserowego, kt\u00f3rej produktem jest Numeryczny Modelu Terenu, jest zaliczana do metody najszybszej, lecz niestety nie najta\u0144szej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Lotniczy skaner laserowy wsp\u00f3\u0142pracuje zazwyczaj z kamer\u0105 video, kt\u00f3ra przedstawia og\u00f3lny obraz terenu (u\u0142atwiaj\u0105cy interpretacje zapisu) lub z kamer\u0105 cyfrow\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 wytworzenie NMT (a nast\u0119pnie wygenerowanie <a href=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/ortofotomapa-jak-powstaje-i-do-czego-sluzy\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ortofotomapy<\/a> cyfrowej).<\/p>\n\n\n\n<p>Podstawowe zastosowanie skaningu laserowego to pomiar zabytkowych obiekt\u00f3w architektonicznych, infrastruktury technicznej, dokumentowanie budowli in\u017cynieryjnych, urz\u0105dze\u0144 czy maszyn, z\u0142o\u017conej sieci przewod\u00f3w oraz wsz\u0119dzie tam, gdzie po\u017c\u0105dany jest dok\u0142adny i szybki pomiar.<\/p>\n\n\n\n<h2>Zastosowanie NMT<\/h2>\n\n\n\n<p>B\u0119d\u0105c w posiadaniu NMT mo\u017cna za pomoc\u0105 dost\u0119pnego oprogramowania wygenerowa\u0107 z tego modelu produkty pochodne w postaci tr\u00f3jwymiarowych modeli terenu, wizualizacji danego terenu, takie jak:<\/p>\n\n\n\n<ul><li><strong>map\u0119 spadk\u00f3w terenu obrazuj\u0105c\u0105 nachylenie terenu<\/strong>, kt\u00f3ra jest przydatna m.in. do opracowania sp\u0142ywu w\u00f3d opadowych, co jest niezmiernie przydatne w sytuacji planowania i realizacji program\u00f3w przeciwpowodziowych czy program\u00f3w budowy ma\u0142ej retencji wodnej;<\/li><li><strong>map\u0119 ekspozycji terenu<\/strong>, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 wykorzystana do planowania okre\u015blonych zasiew\u00f3w ro\u015blin wymagaj\u0105cych konkretnego nas\u0142onecznienia, czy te\u017c oceny wp\u0142ywu nas\u0142onecznienia dla projektowanego osiedla mieszkaniowego;<\/li><li><strong>map\u0119 widoczno\u015bci<\/strong>, kt\u00f3ra zapewne sprawdzi si\u0119 przy projektowaniu i budowie przeka\u017anik\u00f3w telefonii kom\u00f3rkowej czy budowy wie\u017c obserwacyjnych w celach przeciwpo\u017carowych w le\u015bnictwie lub w turystyce, jako punkty widokowe.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Przedstawienie wizualizacji terenu przeznaczonego pod w\/w przedsi\u0119wzi\u0119cia jest bardzo sugestywne, pogl\u0105dowe i czytelne w szczeg\u00f3lno\u015bci dla os\u00f3b bez specjalistycznego przygotowania w danym zawodzie.<\/p>\n\n\n\n<p>Modele tr\u00f3jwymiarowe prezentowanego obszaru stanowi\u0105 bardzo cenne uzupe\u0142nienie prezentacji r\u00f3\u017cnych problem\u00f3w zwi\u0105zanych z gospodark\u0105 przestrzenn\u0105 naszego otoczenia b\u0105d\u017a wyznaczonego regionu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bardzo istotne jest to, \u017ce przy zastosowaniu specjalistycznego oprogramowania i za przys\u0142owiowym naci\u015bni\u0119ciem klawisza mo\u017cna prezentowa\u0107 r\u00f3\u017cne formy wizualizacji okre\u015blonego terenu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Poni\u017cej przedstawiamy przyk\u0142adowe formy wykorzystania NMT przedstawione przez Dr hab. Zdzis\u0142awa Kurczy\u0144skiego z Instytutu Fotogrametrii i Kartografii Politechniki Warszawskiej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Mapa spadk\u00f3w terenu (nachylenie stok\u00f3w w stopniach):<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" width=\"389\" height=\"280\" src=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/NMT_mapa_spadkow_terenu_nachylenie_stokow_w_stopniach.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1294\" srcset=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/NMT_mapa_spadkow_terenu_nachylenie_stokow_w_stopniach.jpg 389w, https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/NMT_mapa_spadkow_terenu_nachylenie_stokow_w_stopniach-300x216.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 389px) 100vw, 389px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Mapa spadk\u00f3w terenu (nachylenie kodowane intensywno\u015bci\u0105 barwy):<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" width=\"368\" height=\"253\" src=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/NMT_mapa_spadkow_terenu_nachylenie_stokow_kodowane_intensywnoscia_barwy.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1295\" srcset=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/NMT_mapa_spadkow_terenu_nachylenie_stokow_kodowane_intensywnoscia_barwy.jpg 368w, https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/NMT_mapa_spadkow_terenu_nachylenie_stokow_kodowane_intensywnoscia_barwy-300x206.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 368px) 100vw, 368px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Mapa ekspozycji stok\u00f3w wzgl\u0119dem stron \u015bwiata:<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" width=\"431\" height=\"204\" src=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/NMT_mapa_mapa_ekspozycji_stokow_wzgledem_stron_swiata.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1296\" srcset=\"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/NMT_mapa_mapa_ekspozycji_stokow_wzgledem_stron_swiata.jpg 431w, https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/NMT_mapa_mapa_ekspozycji_stokow_wzgledem_stron_swiata-300x142.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 431px) 100vw, 431px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<h2>Przyk\u0142ady zastosowania NMT<\/h2>\n\n\n\n<p>Obecnie Numeryczny Model Terenu sta\u0142 si\u0119 samodzielnym produktem geodezyjnym, o bardzo szerokim zakresie stosowania. W praktyce NMT jest w szczeg\u00f3lno\u015bci wykorzystywany w takich dziedzinach jak:<\/p>\n\n\n\n<ul><li><strong>Hydrografia<\/strong> &#8211; dzi\u0119ki NMT mo\u017cliwa jest ocena zagro\u017cenia powodziowego, przedstawienie stan\u00f3w zagro\u017cenia powodziowego w r\u00f3\u017cnych sytuacjach wraz z wykryciem i uwypukleniem s\u0142abych punkt\u00f3w w umocnieniach powodziowych, jak r\u00f3wnie\u017c planowanie dr\u00f3g ewakuacyjnych w przypadku wyst\u0105pienia zagro\u017cenia powodziowego.<\/li><li><strong>Budownictwo<\/strong> &#8211; planowanie i budowa szlak\u00f3w komunikacyjnych nie tylko linii kolejowych i autostrad, ale tak\u017ce dr\u00f3g krajowych i dr\u00f3g o mniejszym znaczeniu w szczeg\u00f3lno\u015bci dla potrzeb planowania koszt\u00f3w rob\u00f3t ziemnych.<\/li><li><strong>\u0141\u0105czno\u015b\u0107<\/strong> &#8211; wyszukiwanie najkorzystniejszych lokalizacji dla przeka\u017anik\u00f3w ich projektowanie i budowa.<\/li><li><strong>Obronno\u015b\u0107 pa\u0144stwa<\/strong> &#8211; wykorzystanie NMT do symulacji lot\u00f3w samolotowych i planowania operacji wojskowych.<\/li><li><strong>Kopalnie odkrywkowe<\/strong> &#8211; wykorzystanie NMT do okre\u015blania powierzchni i g\u0142\u0119boko\u015bci odkrywki, jak r\u00f3wnie\u017c do obliczania mas urobku.<\/li><li><strong>S\u0142u\u017cby kryzysowe<\/strong> &#8211; wykorzystanie NMT do okre\u015blania zakresu powierzchniowego powodzi b\u0105d\u017a innej katastrofy np. chemicznej w celu zaplanowania tras ewakuacji ludno\u015bci.<\/li><li><strong>Rolnictwo<\/strong> &#8211; wykorzystanie NMT do planowania upraw z uwzgl\u0119dnieniem teren\u00f3w, na kt\u00f3rych wyst\u0119puje prawdopodobie\u0144stwo erozji gleb, planowanie biologicznych pas\u00f3w zieleni powstrzymuj\u0105cych zjawisko erozji gleb.<\/li><li><strong>Ekologia<\/strong> &#8211; badanie terenu pod wzgl\u0119dem mo\u017cliwo\u015bci planowania i budowy wysypisk \u015bmieci, monitorowanie i kontrolowanie ich obj\u0119to\u015bci w celu ewentualnego zapobie\u017cenia ska\u017cenia terenu.<\/li><li><strong>Urbanistyka i budownictwo<\/strong> &#8211; tworzenie miejscowych plan\u00f3w zagospodarowania przestrzennego gmin.<\/li><li><strong>Le\u015bnictwo<\/strong> &#8211; badanie lesisto\u015bci kraju oraz sanitarnego stanu las\u00f3w.<\/li><li>Inne.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Wyszczeg\u00f3lnione wy\u017cej zastosowania NMT s\u0105 realizowane w oparciu o specjalistyczne narz\u0119dzia informatyczne pozwalaj\u0105ce na rozwi\u0105zywanie zadanych temat\u00f3w oraz analiz\u0119 sytuacji w r\u00f3\u017cnych scenariuszach jej rozwoju. Narz\u0119dzia te w postaci aplikacji bazuj\u0105 na dost\u0119pnym NMT w okre\u015blonym obszarze. Np. w obszarze teren\u00f3w nara\u017conych na powodzie (i nie tylko) mo\u017cliwe jest wygenerowanie profilu poprzecznego terenu, czy symulacja strefy zalania przy zadanym poziomie wody (Dr hab. Zdzis\u0142aw Kurczy\u0144ski &#8211; pracownik dydaktyczny Instytutu Fotogrametrii i Kartografii Politechniki Warszawskiej).<\/p>\n\n\n\n<h2>Numeryczny Model Pokrycia Terenu (NMPT)<\/h2>\n\n\n\n<p>Numeryczny Model Pokrycia Terenu (NMPT) stanowi reprezentacj\u0119 powierzchni terenu wraz z obiektami wystaj\u0105cymi ponad t\u0119 powierzchni\u0119, takimi jak: budynki, drzewa, mosty, wiadukty i inne elementy infrastruktury (Geoportal.gov.pl).<\/p>\n\n\n\n<p>Dla Polski zosta\u0142 opracowany i aktualizowany NMPT w\u00a0siatce 0,5 x 0,5 m na ternach miejskich i\u00a0w\u00a0siatce 1,0 x 1,0 m na pozosta\u0142ym obszarze.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Numeryczny Model Pokrycia Terenu w odr\u00f3\u017cnieniu od Numerycznego Modelu Terenu obejmuje nie tylko powierzchni\u0119 i rze\u017ab\u0119 terenu, ale r\u00f3wnie\u017c jej pokrycie np. lasami, zadrzewieniami, budynkami oraz innymi obiektami infrastruktury technicznej naziemnej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Numeryczny Model Pokrycia Terenu (NMPT) jest pierwotnym produktem skaningu laserowego b\u0105d\u017a fotogrametrii. Przej\u015bcie od NMPT do NMT jest zautomatyzowane; automatyczna detekcja i filtracja element\u00f3w pokrycia terenu (obiekty budowlane, linie elektroenergetyczne i inne jest oparta na wyst\u0119powaniu du\u017cych skokowych zmian w rejonie tych obiekt\u00f3w). Procedura automatycznego przej\u015bcia z NMPT do NMT wymaga korekty ze strony operatora systemu. Dane dla obszaru Polski obejmuj\u0105ce NMPT s\u0105 dost\u0119pne i mo\u017cna je pobra\u0107 bezp\u0142atnie w serwisie Geoportal.gov.pl w sekcji \u201eDane do pobrania&#8221; .<\/p>\n\n\n\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n<ol><li>Geoportal.gov.pl<\/li><li>Krzysztof Ok\u0142a &#8211; Numeryczny Model Terenu.<\/li><li>Zdzis\u0142aw Kurczy\u0144ski \u2013 Numeryczny Model Terenu.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>Zdj\u0119cie g\u0142\u00f3wne: Pexels.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czym jest Numeryczny Model Terenu (NMT) i w jaki spos\u00f3b pozyskuje si\u0119\u00a0dane do jego utworzenia? Jakie zastosowanie ma NMT? Odpowiedzi znajdziesz w naszym artykule.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1300,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[12],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1292"}],"collection":[{"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1292"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1292\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1301,"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1292\/revisions\/1301"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1300"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1292"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1292"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/geoportal360.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1292"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}